Ayollarda soch toʻkilishi sabablari va nima qilish kerak

Ayollarda soch toʻkilishi sabablari koʻpincha shular: boshdan oʻtgan kasallik yoki stress, tugʻruq, temir yetishmasligi, qalqonsimon bez muammolari, gormonal oʻzgarishlar va irsiyat. Kuniga 50-100 tagacha tola toʻkilishi esa normal. Soch tutam-tutam chiqsa, ajrim kengaysa, yumaloq boʻsh joylar paydo boʻlsa yoki koʻp toʻkilish uch oydan uzoq davom etsa, shampunni almashtirishdan oldin sababni toping.

Kuniga qancha soch toʻkilishi normal

Kuniga 50 tadan 100 tagacha soch toʻkilishi meʼyor. Bu sochingiz kamayib borayotganini bildirmaydi: har bir toʻkilgan tola oʻrnida vaqt oʻtib yangisi oʻsadi.

Har bir tola bir necha yil oʻsadi, keyin taxminan uch oy dam oladi va toʻkiladi, piyozcha esa oʻsha joyda yangi tola chiqaradi. Shuning uchun taroqda, yostiqda yoki dushdan keyin vannada bir nechta soch koʻrish tabiiy.

Sochni yuvgan kuni koʻproq toʻkiladi, chunki oldingi kunlarda boʻshagan tolalar bir yoʻla tushadi. Boshini kamdan-kam yuvadiganlar buni yaqqolroq sezadi. Uzun sochda esa xuddi shuncha tola koʻproq boʻlib koʻrinadi.

Kuzda koʻp ayollar sochi koʻproq toʻkilayotganini sezadi. Bu odatda mavsumiy holat, bir necha haftada oʻtib ketadi.

Toʻkilish meʼyordan oshganini mana bu belgilardan bilasiz:

• dushdan keyin vannada odatdagidan ancha koʻp soch qoladi;
• bir tutam sochni barmoqlar orasidan sekin tortsangiz, har safar qoʻlingizda bir nechta tola qoladi;
• ajrim kengaygan, boshning tepasida teri koʻrina boshlagan;
• bogʻlagan sochingiz avvalgidan sezilarli ingichkalashgan;
• chakka yoki peshona chizigʻida soch siyraklashgan.

Toʻkilish yoki sinish

Baʼzan soch toʻkilmaydi, sinadi. Farqini tolaning uchidan bilasiz: toʻkilgan sochning ildiz tomonida kichkina oq piyozcha boʻladi, singan soch esa oʻrtasidan uzilgan. Sochni koʻpincha tez-tez boʻyash, oqartirish, dazmol, issiq fen va qattiq tortilgan turmaklar sindiradi. Toshkentning issiq va quruq yozida kuchli quyosh ham tolani moʻrt qiladi. Singanda piyozcha sogʻ qoladi, shuning uchun koʻpincha parvarishni oʻzgartirish yetarli.

Soch nimadan toʻkiladi: ayollarda asosiy sabablar

Koʻp hollarda soch toʻrt sababdan biri tufayli toʻkiladi: ogʻir kasallik yoki stress, tugʻruq, temir yetishmasligi va gormonal oʻzgarishlar, irsiyat. Baʼzan ikkitasi birga keladi: masalan, tugʻruqdan keyingi toʻkilish ustiga kamqonlik qoʻshiladi.

Stress, kasallik va qattiq parhez

Yuqori isitma, ogʻir kasallik, operatsiya, kuchli stress yoki tez ozish koʻp tolani bir vaqtda dam olish bosqichiga oʻtkazadi. Ular odatda 2-3 oydan keyin toʻkila boshlaydi, shuning uchun koʻpchilik toʻkilishni oʻsha voqea bilan bogʻlamaydi. Bu holat telogen toʻkilish deyiladi. Sabab ortda qolgan boʻlsa, toʻkilish koʻpincha oʻzi toʻxtaydi va soch 6-9 oy ichida asta-sekin qalinlashadi. Gormonal kontratseptiv tabletkalarni boshlash yoki tashlash ham xuddi shunday toʻkilishga sabab boʻlishi mumkin.

Tugʻruqdan keyin va emizish davrida

Homiladorlikda soch kamroq toʻkiladi, tugʻruqdan keyin esa shu oylarda yigʻilgan tolalar bir yoʻla tushadi. Toʻkilish odatda tugʻruqdan 2-4 oy oʻtib boshlanadi va koʻpincha bola bir yoshga toʻlguncha meʼyorga qaytadi. Emizikli onalarda ham sabab koʻpincha emizish emas, tugʻruqdan keyingi gormonal oʻzgarish.

Bu tabiiy jarayon. Lekin toʻkilish bir yildan keyin ham davom etsa yoki holsizlik, bosh aylanishi kabi kamqonlik belgilari boʻlsa, tekshiruvdan oʻting. Temir va vitaminlarni bu davrda oʻzingizcha emas, tahlil natijasiga qarab va shifokoringiz bilan kelishib iching. Soch uchun inʼeksiyalarni emizish tugagandan keyin boshlash mumkin.

Temir, qalqonsimon bez va gormonlar

Temir yetishmasligi ayollarda soch toʻkilishining koʻp uchraydigan sabablaridan biri. Gemoglobin normal boʻlsa ham, organizmdagi temir zaxirasi kam boʻlishi mumkin: buni ferritin tahlili koʻrsatadi. Qalqonsimon bez sust yoki haddan tashqari faol ishlasa ham soch siyraklashadi. Hayz sikli buzilsa, yuz va iyakda ortiqcha tuk yoki husnbuzar chiqsa, sabab gormonlarda, masalan, polikistoz tuxumdon sindromida boʻlishi mumkin.

Irsiy siyraklashish

Irsiy siyraklashish (androgenetik alopetsiya) sekin, yillar davomida rivojlanadi. Soch koʻp toʻkilishdan koʻra ingichkalashadi: ajrim kengayadi, boshning tepasi siyraklashadi, peshona chizigʻi esa odatda joyida qoladi. Koʻpincha onada yoki buvida ham xuddi shunday boʻlgan. Menopauzadan keyin jarayon tezlashishi mumkin.

Bu siyraklashish oʻz-oʻzidan toʻxtamaydi. Odatda minoksidil kabi vositalar qoʻllanadi: ularni mutaxassis tanlaydi, natija esa bir necha oy muntazam qoʻllagandan keyin baholanadi. Vosita toʻxtatilsa, erishilgan natija ham asta-sekin yoʻqoladi. Homiladorlik va emizish davrida minoksidil ishlatilmaydi.

Boshqa sabablar

Baʼzi dorilar, oqsili kam ovqatlanish, sochni har kuni qattiq tortib turmaklash va bosh terisi kasalliklari ham soch toʻkilishiga olib kelishi mumkin. Soch yumaloq, silliq boʻsh joy qoldirib toʻkilsa, bu oʻchoqli alopetsiya boʻlishi mumkin: uni albatta trixolog yoki dermatolog koʻrishi kerak.

Toʻkilish turini qanday farqlash mumkin

Sababni koʻpincha toʻkilishning koʻrinishidan taxmin qilsa boʻladi. Jadval tashxis qoʻymaydi, lekin nimaga eʼtibor berish va koʻrikda nimani aytish kerakligini koʻrsatadi.

Soch toʻkilsa uyda nima qilish kerak

Uydagi parvarish toʻkilish sababini yoʻqotmaydi, lekin sochni ortiqcha shikastdan asraydi va tiklanishini osonlashtiradi. Telogen toʻkilishda koʻpincha shuning oʻzi va sabr yetadi.

• Ovqatlanish. Har kuni dasturxoningizda oqsil boʻlsin: goʻsht, baliq, tuxum, tvorog, dukkaklilar. Qattiq parhezlardan voz keching.
• Yumshoq yuvish. Bosh terisiga mos yumshoq shampun tanlang, boshni iliq suvda yuving. Kerak boʻlganda yuvavering: tez-tez yuvish toʻkilishni kuchaytirmaydi.
• Ehtiyotkor tarash. Siyrak tishli taroq ishlating. Nam sochni sochiq bilan ishqalamang, bosib quriting.
• Kamroq issiqlik va tortish. Fen va dazmolni past haroratga qoʻying, sochni qattiq tortib bogʻlamang.
• Quyoshdan himoya. Yozda uzoq vaqt quyoshda boʻlsangiz, bosh kiyim kiying: ultrabinafsha nurlar tolani quritadi, siyraklashgan joyda esa bosh terisi kuyishi mumkin.
• Kuzatish. Har oy bir xil yorugʻlikda ajrimni suratga oling. Oʻzgarish koʻzgudan koʻra suratda yaxshiroq koʻrinadi.

Shampun, moy va vitaminlar

Soch toʻkilishiga qarshi shampun bosh terisida bir-ikki daqiqa turadi va ichki sababni yoʻqota olmaydi. Uni davo emas, bosh terisini toza va qulay holatda saqlaydigan vosita deb biling.

Rozmarin va kanakunjut moylari sochni yumshatadi va sinishini kamaytirishi mumkin. Rozmarin moyining toʻkilishga taʼsiri haqida kichik tadqiqotlar bor, lekin dalillar hali kam. Efir moyini toza holda surtmang: asos moyga bir necha tomchi qoʻshing. Bosh terisi yogʻli boʻlsa yoki qichisa, moyni koʻp ishlatmang.

Vitaminlar faqat biror narsa yetishmasa yordam beradi. Temir va boshqa qoʻshimchalarni tahlilsiz ichmang: temirning ortiqchasi zararli, A vitamini va selenning ortiqchasi esa oʻzi soch toʻkilishiga sabab boʻlishi mumkin. Biotin ichayotgan boʻlsangiz, tahlil topshirishdan oldin buni ayting: u baʼzi tahlillar, jumladan qalqonsimon bez gormonlari natijasini buzishi mumkin.

Qachon mutaxassisga borish kerak

Koʻp toʻkilish uch oydan uzoq davom etsa yoki quyidagi belgilardan biri boʻlsa, kutib oʻtirmang. Sabab qanchalik erta topilsa, odatda shuncha koʻp sochni saqlab qolish mumkin.

• soch tutam-tutam chiqadi yoki bir necha hafta ichida keskin kamaygan;
• boshda yumaloq boʻsh joylar paydo boʻlgan;
• bosh terisi qichiydi, qizargan, ogʻriydi, koʻp poʻst tashlaydi yoki toshma bor;
• qosh va kipriklar ham toʻkilyapti;
• toʻkilish bilan birga holsizlik, tez charchash yoki vazn oʻzgarishi bor;
• hayz sikli buzilgan, yuzda ortiqcha tuk yoki toshmalar paydo boʻlgan;
• yangi dori ichgandan keyin soch koʻp toʻkila boshlagan.

Qaysi shifokorga borish va qanday tahlil topshirish kerak

Soch va bosh terisi bilan trixolog yoki dermatolog shugʻullanadi. Sabab gormonlarda boʻlsa, endokrinolog yoki ginekolog ham kerak boʻladi. Koʻpincha quyidagi tahlillar soʻraladi:

• umumiy qon tahlili;
• ferritin, yaʼni temir zaxirasi;
• qalqonsimon bez gormoni (TTG);
• D vitamini;
• gormonal belgilar boʻlsa, jinsiy gormonlar.

Aniq roʻyxatni mutaxassis shikoyat va koʻrikka qarab belgilaydi. Yaqinda topshirgan tahlillaringiz boʻlsa, ularni ham olib boring.

Klinikada soch uchun qanday muolajalar bor

Toshkentdagi By Yakubovna klinikasida soch toʻkilishi bilan ishlash koʻrikdan boshlanadi. Kosmetolog konsultatsiyasida soch va bosh terisini koʻramiz, toʻkilish qachon va qanday boshlanganini, qanday dorilar ichayotganingizni soʻraymiz, tahlillaringizni koʻrib chiqamiz. Tibbiy tekshiruv kerak boʻlsa, buni ochiq aytamiz va qaysi mutaxassisga borishni tushuntiramiz.

Sabab aniq boʻlsa yoki tekshiruvda jiddiy muammo topilmasa, davolashni bosh terisiga qilinadigan muolajalar bilan qoʻllab-quvvatlash mumkin:

• Soch mezoterapiyasi: tayyor preparat ingichka igna bilan bosh terisiga yuboriladi. Klinikada uch xil preparat bor: Melsmon, Hair Filler va ASCE+ HRLV ekzosomalari. Qaysi biri mosligini toʻkilish sababi va bosh terisi holatiga qarab tanlaymiz.
• Plazmoterapiya: qoningizdan trombotsitlarga boy plazma ajratiladi va bosh terisiga yuboriladi. Tayyor preparat oʻrniga oʻz plazmasini afzal koʻradiganlar koʻpincha shuni tanlaydi.

Qaysi biri sizga toʻgʻri kelishini sabab va sogʻligʻingiz hal qiladi. Masalan, kamqonlikda plazmoterapiya qilinmaydi: avval uni davolash kerak.

Ikkala muolaja ham kurs boʻlib qilinadi. Ular toʻkilish sababini yoʻqotmaydi, biz ham yangi soch oʻsishini vaʼda qilmaymiz: maqsad toʻkilishni kamaytirish va bor sochni asrash. Homiladorlik va emizish davrida bu inʼeksiyalar qilinmaydi. Qon ivishi buzilgan boʻlsa, plazmoterapiya ham qilinmaydi. Natija har kimda har xil va koʻp jihatdan sabab qanchalik toʻgʻri topilganiga bogʻliq.