Post-akne: husnbuzardan qolgan dogʻ va chandiqlarni qanday kamaytirish mumkin

Post-akne izlarini kamaytirish uchun avval ularning turini bilish kerak: dogʻmi yoki chandiq. Qizil va jigarrang dogʻlar koʻpincha bir necha oyda oʻzi oqaradi, har kungi SPF va toʻgʻri tanlangan vosita bu jarayonni tezlashtiradi. Botiq chandiqlarni esa krem tekislamaydi: muolajalar ularni ancha sayozlashtiradi, lekin izsiz yoʻqotish kamdan-kam boʻladi.

Post-akne nima: dogʻ va chandiqning farqi

Post-akne deb husnbuzar (akne) oʻtgandan keyin terida qolgan izlarga aytiladi. Ular ikki xil boʻladi: rangi oʻzgargan dogʻlar va relyefi oʻzgargan chandiqlar.

Dogʻ tekis boʻladi, uni barmoq bilan sezmaysiz. Teri tuzilishi buzilmagan, shuning uchun dogʻ vaqt oʻtib oqaradi. Chandiq esa yalligʻlanish terining chuqur qatlamidagi kollagenni shikastlaganda qoladi. Teri notekis tiklanadi va husnbuzar oʻrnida chuqurcha, kamroq hollarda boʻrtma paydo boʻladi. Chandiq koʻproq chuqur va ogʻriqli husnbuzarlardan keyin qoladi. Akne yillab davolanmasa yoki toshmalar siqib chiqarilsa, xavf oshadi.

Dogʻlar

• Qizil va pushti dogʻlar. Bu yalligʻlanish oʻrnida kengaygan mayda qon tomirlar. Ochiq rangli teride yaqqolroq koʻrinadi va bir necha oy ichida oqarib boradi.
• Jigarrang dogʻlar. Yalligʻlanish melanin ishlab chiqarilishini kuchaytiradi va husnbuzar oʻrnida pigment qoladi. Bugʻdoyrang va qoraroq teri bunga moyil, shuning uchun Oʻzbekistonda post-aknening aynan shu turi koʻp uchraydi. Yuzaki pigment bir necha oyda ketadi, chuqurrogʻi bir yil va undan ham uzoq saqlanishi mumkin.

Chandiqlar

Aknedan keyin asosan botiq (atrofik) chandiqlar qoladi. Ularning uch turi bor:

• Ignasimon (ice pick). Tor va chuqur, xuddi igna sanchilgandek.
• Qirrali (boxcar). Kengroq, chetlari tik va aniq, tubi tekis.
• Toʻlqinsimon (rolling). Chetlari silliq. Teri ostidagi tolalar chandiqni pastga tortib turadi, shuning uchun yuz notekis, toʻlqinli koʻrinadi.

Boʻrtgan chandiqlar (gipertrofik va keloid) kamroq uchraydi va koʻproq jagʻ chizigʻi, koʻkrak, yelka va orqada chiqadi. Ularni davolash usuli boshqacha.

Post-akne dogʻlari nega uzoq ketmaydi

Dogʻning oqarishini toʻrt narsa choʻzadi: quyosh, yangi toshmalar, siqish va qattiq uy usullari. Shularning oldini olsangiz, dogʻlar ancha tez oqaradi.

• Quyosh. Ultrabinafsha nurlar melanin hosil boʻlishini kuchaytiradi va jigarrang dogʻ toʻqroq boʻlib qoladi. Toshkentda quyoshli kun koʻp: yozda UV ayniqsa kuchli, lekin bahor va kuzda ham past emas. Himoyasiz teridagi dogʻ oylab saqlanadi.
• Yangi toshmalar. Akne davom etsa, eski dogʻ oqarguncha yonida yangisi chiqadi. Shuning uchun avval aknening oʻzini nazoratga olish kerak, bu haqda akne haqidagi maqolada batafsil yozganmiz.
• Siqish va koʻchirish. Husnbuzarni siqish va qoraqoʻtirni koʻchirish yalligʻlanishni chuqurlashtiradi: dogʻ toʻqroq boʻladi, chandiq qolish ehtimoli oshadi.
• Qattiq uy usullari. Limon sharbati, tish pastasi, spirtli losonlar va qattiq skrablar terini quritadi va taʼsirlantiradi. Bunday teri yalligʻlanadi, yalligʻlanish esa yangi dogʻ qoldiradi.

Dogʻmi yoki chandiqmi: uyda qanday tekshirish mumkin

Uchta oddiy tekshiruv taxminiy javob beradi. Aniq baholash koʻrikda boʻladi: kosmetolog kerak boʻlsa dermatoskopdan foydalanadi.

1. Stakan bilan bosing. Tiniq shisha stakanni dogʻga bosib turing. Rangi oqarsa, bu qon tomirli qizil dogʻ. Oʻzgarmasa, jigarrang pigment.
2. Yon tomondan yorugʻlik tushiring. Oyna oldida chiroqni yuzga yondan tuting. Soya tashlaydigan chuqurchalar chandiq boʻladi.
3. Terini yengil torting. Barmoqlar bilan terini ikki tomonga torting. Toʻlqinsimon chandiq deyarli tekislanadi, ignasimon va qirrali chandiq esa oʻzgarmaydi.

Bitta yuzda koʻpincha bir necha tur birga boʻladi: masalan, peshonada jigarrang dogʻlar, yonoqda qirrali chandiqlar. Shuning uchun davolashda ham bir necha usul birlashtiriladi.

Uyda nima qilsa boʻladi va qachon kosmetologga borish kerak

Uyda dogʻlarni sezilarli oqartirsa boʻladi, chandiqlarni esa yoʻq: hech qanday krem botiq chandiq tubini koʻtarmaydi. Birinchi oʻzgarish odatda 2-3 oyda koʻrinadi, undan oldin xulosa qilish erta.

Uyda

• Har kuni ertalab keng spektrli SPF 50 surting, bulutli kunda va qishda ham. Koʻchada uzoq boʻlsangiz, har 2 soatda yangilang.
• Teringiz qoraroq boʻlsa, tonli (rangli) SPF tanlang: tarkibidagi temir oksidlari pigmentni kuchaytiradigan koʻrinadigan yorugʻlikdan ham himoya qiladi.
• Oqartiruvchi vositalardan bittasini tanlang va kamida 2-3 oy muntazam surting. Bir vaqtda bir nechta kislota va retinoidni aralashtirmang: taʼsirlangan teri yalligʻlanadi, yalligʻlanishdan keyin esa yangi dogʻ qoladi.

Vositani teringizga qarab tanlang:

• Azelain kislotasi ham yalligʻlanishni, ham pigmentni kamaytiradi. Husnbuzar hali chiqib turgan teriga qulay.
• Niatsinamid qizarishni tinchitadi va terining himoya qatlamini mustahkamlaydi. Boshqa vositalar bilan yaxshi chiqishadi.
• C vitamini pigmentni kamaytiradi, uni ertalab SPF ostidan surtgan maʼqul.
• Retinoidlar teri yangilanishini tezlashtiradi va yuzaki relyefni biroz tekislaydi. Haftasiga 2-3 kechadan boshlang: dastlabki haftalarda qizarish va poʻst tashlash boʻlishi mumkin.

Qachon mutaxassisga borish kerak

• yuzda chuqurchalar yoki toʻlqinsimon notekislik bor;
• 3-4 oy muntazam parvarish va har kungi SPF bilan ham dogʻlar oqarmayapti;
• chuqur, ogʻriqli husnbuzarlar chiqishda davom etyapti: bunda dori kerak boʻlishi mumkin, uni dermatolog yozadi;
• chandiq boʻrtib, qichiyapti yoki kattalashyapti;
• dogʻ husnbuzar oʻrnida paydo boʻlmagan yoki shakli, rangi oʻzgaryapti: uni dermatoskop bilan koʻrish kerak;
• teringiz qoraroq va har qanday yalligʻlanishdan keyin dogʻ qoladi.

Kosmetologiyada post-akne qanday kamaytiriladi

Muolaja izning turiga qarab tanlanadi. Dogʻlarga terini yangilaydigan pilinglar yordam beradi, botiq chandiqlarga esa terining oʻz kollagenini tiklaydigan inʼeksiyalar va chuqurroq ishlaydigan usullar kerak. Amalda 2-3 usul birga qoʻllanadi, kurs bir necha oy davom etadi.

Pilinglar

Piling asosan dogʻlar va yuzaki notekislik uchun. PRX-T33 va BioRePeel terini yangilaydi, lekin deyarli poʻst tashlatmaydi, ulardan keyin odatda shu kuniyoq ishga qaytsa boʻladi. Sariq (retinoidli) piling pigmentga yaxshi taʼsir qiladi, keyin bir necha kun yengil poʻst tashlashi mumkin. Karbon piling yogʻli va toshmaga moyil teri uchun foydali, lekin jigarrang post-akne dogʻlariga deyarli taʼsir qilmaydi.

Qoraroq teriga chuqur piling yangi dogʻ qoldirishi mumkin, shuning uchun preparat va chuqurlikni ehtiyotkorlik bilan tanlaymiz. Muolajadan keyingi kunlarda nima qilish kerakligini pilingdan keyingi parvarish haqidagi maqolada kunma-kun tushuntirganmiz.

Polinukleotidlar

Rejuran S akne chandiqlari uchun chiqarilgan zichroq preparat. Polinukleotidlar losos DNKsidan olinadi va teriga oʻz kollagenini tiklashga yordam beradi: chandiqlar asta-sekin sayozlashadi, relyef yumshoqroq koʻrinadi. Odatda 2-4 seans, 2-4 hafta oraliq bilan qilinadi. Inʼeksiyalar ancha sezilarli boʻladi, shuning uchun avval anestetik krem surtiladi. Baliqqa allergiyangiz boʻlsa, bu usul toʻgʻri kelmaydi.

Plazmoterapiya

Plazmoterapiyada oʻz qoningizdan olingan, trombotsitlarga boy plazma teriga yuboriladi. U teri tiklanishini qoʻllab-quvvatlaydi va boshqa usullarga qoʻshimcha sifatida qilinadi. Faqat plazma bilan chuqur chandiq tekislanishini kutmang. Qon ivishi buzilgan boʻlsa yoki kamqonlikda bu muolaja qilinmaydi.

Chuqur va boʻrtgan chandiqlar

Chuqur ignasimon va qirrali chandiqlarga fraksion lazer, mikronidling yoki nuqtali kimyoviy usullar kerak boʻlishi mumkin. Toʻlqinsimon chandiqlarda subsiziya yordam beradi: ingichka igna bilan chandiq tubini pastga tortib turgan tolalar kesiladi va teri boʻshaydi. Boʻrtgan chandiqlarni esa chandiq ichiga dori yuborib yumshatishadi. Bular retseptli dorilar, preparat va doza faqat koʻrikdan keyin tanlanadi.

Natijani qachon koʻrasiz

Pilingdan keyin teri bir necha kunda silliqroq va tozaroq koʻrinadi, dogʻlar esa kurs davomida asta-sekin oqaradi. Polinukleotidlardan keyin yangi kollagen sekin hosil boʻladi, shuning uchun asosiy oʻzgarish odatda kurs tugaganidan bir necha hafta oʻtib seziladi.

Natija haqida ochiq gapiramiz: botiq chandiqlar koʻpincha ancha sayozlashadi, lekin teri akne hech boʻlmagandek boʻlib qolmaydi. Natija har kimda har xil: chandiq chuqurligi, teri turi va uy parvarishiga bogʻliq.

Qachon boshlash kerak: mavsum va akne holati

SPF va uy parvarishini hoziroq boshlang, muolajalarni esa faol akne tinchigandan keyin. Chuqurroq va retinoidli pilinglar uchun qulay vaqt kuz va qish. PRX-T33, BioRePeel, polinukleotidlar va plazma bilan esa har kuni SPF surtib yursangiz, yil boʻyi ishlasa boʻladi.

• Terida faol yalligʻlanish boʻlsa, piling va inʼeksiyalarni keyinga suramiz: yalligʻlangan teriga ishlov berish yangi dogʻ qoldirishi mumkin.
• Izotretinoin ichayotgan boʻlsangiz yoki kursni yaqinda tugatgan boʻlsangiz, buni albatta ayting: pilinggacha qancha kutish kerakligi shunga bogʻliq.
• Homiladorlik va emizish davrida bu maqoladagi pilinglar va inʼeksiyalar qilinmaydi.
• Toshkent yozi issiq va quyoshli, bu paytda kislotali pilingdan keyin pigment osonroq qaytadi. Shuning uchun dogʻlar bilan asosiy ishni oktyabrdan martgacha rejalashtirgan maʼqul.
• Toʻy yoki boshqa katta tadbir oldidan post-akne bilan ishlashni kamida 3-4 oy oldin boshlang. Oxirgi muolajani tadbirdan kamida ikki hafta oldin qiling, shunda qizarish, doʻmboqcha va koʻkarishlar ketib ulguradi.

Klinikada nima qilamiz

Birinchi qadam koʻrik. Kosmetolog izlarning turini, chandiqlar chuqurligini va teri holatini baholaydi, kerak boʻlsa dermatoskopdan foydalanadi. Keyin faqat kerakli muolajalardan reja tuzamiz va har bosqichda nima kutish mumkinligini oldindan aytamiz.

Dogʻlar va notekis tus uchun pilinglardan birini tanlaymiz: PRX-T33, BioRePeel, sariq piling yoki pHformula. Botiq chandiqlar bilan Rejuran S va boshqa polinukleotidlar yordamida ishlaymiz, teri tiklanishini plazmoterapiya bilan qoʻllab-quvvatlash mumkin. Chandiqlarga lazer yoki subsiziya kerak boʻlsa, buni koʻrikda ochiq aytamiz. Ortiqcha muolaja tavsiya qilmaymiz.