Yuzdagi dogʻlarni ketkazish: pigment nega paydo boʻladi va nima yordam beradi

Yuzdagi pigment dogʻlarini ketkazishdan oldin ularning turini bilish kerak: quyosh dogʻi, melazma va akne izi har xil sababdan chiqadi va har biriga boshqacha yondashiladi. Asosiy ishni har kungi SPF va toʻgʻri tanlangan uy vositalari qiladi, kerak boʻlsa ularga kosmetolog tanlagan piling kursi qoʻshiladi. Natija bir necha oyda yigʻiladi, quyoshdan himoyasiz esa dogʻ tez qaytadi.

Pigment dogʻi nima va nega paydo boʻladi

Pigment dogʻi teriga rang beradigan melanin bir joyda ortiqcha toʻplanganda paydo boʻladi. Melaninni melanotsit hujayralari ishlab chiqaradi: quyosh, gormonlar yoki yalligʻlanish ularni faollashtirsa, teri oʻsha joyda toʻqlashadi.

Asosiy sabablar:

• Quyosh. Ultrabinafsha nurlar melanin ishlab chiqarishni hammasidan kuchli qoʻzgʻatadi. Shu sabab dogʻlar quyosh eng koʻp tushadigan joylarda chiqadi: yonoq, peshona, burun va lab ustida.
• Gormonlar. Homiladorlik, gormonal kontratseptivlar va gormon fonidagi boshqa oʻzgarishlar melazmaga turtki boʻlishi mumkin.
• Yalligʻlanish. Husnbuzar (ayniqsa siqilgani), kuyish yoki terini shikastlagan qoʻpol muolajadan keyin oʻrnida toʻq iz qolishi mumkin. Toʻq tusli terida bunday izlar osonroq qoladi.
• Yosh va irsiyat. Yillar davomida yigʻilgan quyosh taʼsiri yosh ulgʻaygan sari dogʻ boʻlib chiqa boshlaydi. Sepkil va melazmaga moyillik esa nasldan oʻtadi.
• Ayrim dorilar va vositalar. Baʼzi antibiotiklar, atir va efir moylari terini quyoshga sezgir qiladi, shunda dogʻ osonroq chiqadi.

Toshkentda yoz uzoq va issiq, quyosh esa yilning katta qismida faol. Melazmaga moyil teri uchun bu noqulay: dogʻni ultrabinafsha ham, issiqlik ham toʻqlashtirishi mumkin. Rulda koʻp oʻtiradiganlarda dogʻ koʻp hollarda chap yonoqda kuchliroq boʻladi: yon oynalar UVB nurlarini toʻsadi, lekin UVA nurlarining bir qismini oʻtkazadi.

Dogʻ turlari: sizdagisi qaysi

Nima qilish dogʻ turiga bogʻliq. Quyida eng koʻp uchraydigan toʻrt tur, aniq xulosani esa koʻrikda dermatoskop bilan qilamiz.

Quyosh dogʻlari (lentigo)

Jigarrang, chegarasi aniq, yumaloq yoki oval dogʻlar. Yuzda, qoʻl orqasida va yelkada chiqadi, koʻpincha 40 yoshdan keyin. Sepkildan farqi: qishda ham oqarmaydi.

Sepkil

Mayda, och jigarrang nuqtalar. Koʻproq oq tanli va malla sochli odamlarda boʻladi: yozda toʻqlashadi, qishda oqaradi. Sepkil kasallik emas, irsiy xususiyat. U bilan ishlash yoki ishlamaslikni oʻzingiz hal qilasiz.

Melazma

Yonoq, peshona, lab usti va burunda, yuzning ikki tomonida deyarli bir xil joylashgan, chegarasi xira, jigarrang yoki kulrang dogʻlar. Asosan ayollarda uchraydi. Uni koʻpincha homiladorlik yoki gormonal tabletkalar qoʻzgʻatadi, quyoshda esa u tez toʻqlashadi. Melazma surunkali holat: uni ancha oqartirsa boʻladi, lekin quyosh va issiqda qaytishga moyil.

Akne izi

Husnbuzar oʻrnida qolgan jigarrang yoki qizgʻish dogʻ, teri esa tekis, chuqurcha yoʻq. Jigarrang iz pigmentdan boʻladi. Qizil iz esa koʻproq kengaygan mayda tomirlar bilan bogʻliq, unga pigmentga qarshi vositalar kam taʼsir qiladi. Ikkalasi ham vaqt oʻtib oʻzi oqaradi, lekin baʼzan bunga oylar ketadi. Chuqurcha qolgan boʻlsa, bu endi chandiq va u boshqacha davolanadi: batafsil post-akne dogʻlari va chandiqlari haqidagi maqolada.

Yuzdagi dogʻlarni ketkazish: nima haqiqatan ishlaydi

Barqaror natija bitta muolajadan emas, uch narsaning birga ishlashidan keladi: quyoshdan himoya, uy vositalari va klinikadagi muolaja. SPFsiz qilingan har qanday muolaja dogʻni vaqtincha oqartiradi, xolos.

Quyoshdan himoya

Bu davolashning asosi. Har kuni ertalab keng spektrli (UVA va UVB) SPF 50 krem surting, bulutli kunda ham, qishda ham. Melazmada rangli (tonli) SPF tanlagan maʼqul: tarkibidagi temir oksidlari koʻrinadigan yorugʻlikdan ham himoya qiladi, bu yorugʻlik ham melazmaga taʼsir qiladi.

Uy vositalari

Pigmentga qarshi niatsinamid, C vitamini, azelain kislotasi, traneksam kislotasi, retinoidlar va AHA kislotalar ishlaydi. Bir qismi melanin hosil boʻlishini sekinlashtiradi, qolganlari teri yangilanishini tezlashtiradi. Natija odatda 2-3 oy muntazam ishlatgandan keyin seziladi. Bir oyda farq koʻrmasangiz, vositani tashlab yubormang.

Ertalab C vitamini yoki niatsinamid, ustidan SPF surting. Kechqurun retinoid yoki kislota ishlating, lekin bir kechada ikkalasini emas: ularni kunora almashtirsa boʻladi. Yangi vositani avval jagʻ ostida kichik joyga 2-3 kun surtib sinab koʻring.

Homiladorlik va emizish davrida retinoidlar ishlatilmaydi. Gidroxinon kabi kuchli oqartiruvchi vositalar faqat mutaxassis tavsiyasi bilan va qisqa kurs bilan qoʻllanadi: uzoq ishlatilsa, terini teskari toʻqlashtirishi mumkin.

Piling

Piling terining ustki qatlamini yangilaydi va pigmentning bir qismini u bilan birga olib ketadi. Uy parvarishi bilan birga qilinganda natija tezroq yigʻiladi. Klinikamizda pigment dogʻlari bilan ishlashda uch xil piling koʻrib chiqamiz:

• PRX-T33. Tarkibidagi kojik kislota pigment hosil boʻlishini sekinlashtiradi. Koʻrinarli poʻst tashlash odatda boʻlmaydi.
• Sariq piling. Retinoidlar bilan ishlaydi, notekis tus va pigmentatsiyada qoʻllanadi. Teri biroz poʻst tashlaydi.
• Karbon piling. Uglerodli niqob va lazer bilan ishlaydi. Quyosh dogʻlari va sepkilda qoʻllanadi, akne izlarida esa foydasi kam.

Pilingni teri turi, dogʻ turi va mavsumga qarab tanlaymiz. Juda chuqur yoki notoʻgʻri tanlangan piling, ayniqsa toʻq tusli terida va melazmada, dogʻni teskari kuchaytirish xavfi bor.

Melazma boʻlsa

Melazmada shoshilmang. Kuchli piling, terini qizdiradigan muolajalar va baʼzi lazerlar dogʻni avval oqartirib, keyin yana toʻqroq qilib qaytarishi mumkin. Bu yerda yumshoq, bosqichma-bosqich yoʻl kerak: qatʼiy SPF, uy vositalari va ehtiyotkor piling kursi. Kurs tugagach ham parvarish toʻxtamaydi, ayniqsa bahor va yozda.

Uyda nima qilsa boʻladi va qachon mutaxassisga borish kerak

Yengil va yaqinda chiqqan dogʻlar koʻpincha uy parvarishi bilan oqaradi. Agar 3 oyda farq boʻlmasa, dogʻ kattalashsa yoki sizni bezovta qilsa, koʻrikka keling.

Uyda nima qilish kerak:

1. Har kuni ertalab SPF 50 surting. Yuz va boʻyin uchun taxminan ikki barmoq uzunligida krem kerak. Tashqarida boʻlsangiz, har 2 soatda yangilang.
2. SPF li tonal krem yoki pudrani asosiy himoya deb hisoblamang: ularni deyarli hamma juda yupqa surtadi.
3. Kun oʻrtasida tashqariga chiqsangiz, keng chetli shlyapa va quyosh koʻzoynagi taqing.
4. Bitta faol vositani tanlang va kamida 8-12 hafta muntazam ishlating. Bir vaqtda bir nechta kislota terini achishtiradi, yalligʻlangan teri esa yangi dogʻ beradi.
5. Husnbuzarni siqmang, dogʻni skrab bilan ishqalamang.
6. Atir va efir moylarini quyosh tushadigan joylarga surtmang.

Yuzga limon sharbati, sirka yoki soda surtmang: ular terini achishtiradi, limon esa quyosh bilan birga yangi dogʻ qoldirishi mumkin. Tarkibi yozilmagan «oqartiruvchi» kremlardan ham voz keching: bunday kremlarning baʼzilarida simob topilgan, u teriga ham, sogʻliqqa ham zarar.

Mutaxassisga quyidagi holatlarda keling:

• dogʻning shakli, rangi yoki hajmi oʻzgarsa;
• chegarasi notekis boʻlsa yoki bitta dogʻda bir necha rang boʻlsa;
• dogʻ qichisa, qonasa yoki ustida qaloq paydo boʻlsa;
• qisqa vaqtda koʻp yangi dogʻ chiqsa;
• 3 oylik uy parvarishidan keyin ham farq boʻlmasa;
• dogʻ melazmaga oʻxshasa: uni uyda oqartirish qiyin, notoʻgʻri vosita esa uni kuchaytirishi mumkin.

Pilingni qachon boshlash kerak: Toshkent mavsumi

Poʻst tashlatadigan pilinglar uchun eng qulay vaqt kuz va qish: quyosh yumshoqroq, teri esa tinch tiklanadi. Bunday kursni odatda oktyabrdan martgacha rejalashtiramiz.

Yozda chuqur piling qilmaymiz: yangilangan teri issiq va kuchli quyoshda osonroq yangi dogʻ beradi. Bu paytda natijani poʻst tashlatmaydigan muolajalar va qatʼiy SPF bilan ushlab turamiz. Yangi qoraygan teriga ham piling qilinmaydi, avval qoraygan tus ketishini kutamiz.

Qish havosi sovuq va quruq: kurs davomida terini namlantirishga ham eʼtibor bering. Seanslar orasida nima qilishni pilingdan keyingi parvarish haqidagi maqolada kunma-kun yozganmiz.

Natija qachon koʻrinadi va dogʻ qaytadimi

Kurs davomida birinchi oʻzgarishlar odatda bir necha haftada, barqaror natija esa bir necha oyda koʻrinadi. Tezlik dogʻ turiga va pigment qanchalik chuqur yotganiga bogʻliq.

Pigment ustki qatlamda (epidermisda) boʻlsa, dogʻ jigarrang, chegarasi aniq va muolajaga tezroq javob beradi. Chuqurroq, dermada yotgan pigment kulrang yoki koʻkimtir tus beradi va sekinroq ketadi. Melazmada pigment koʻpincha ikkala qatlamda boʻladi, shu sabab unga koʻproq vaqt kerak.

• Quyosh dogʻlari muolajaga yaxshi javob beradi. Quyoshdan himoyalansangiz, ketgan dogʻ odatda qaytmaydi, lekin vaqt oʻtib yangilari chiqishi mumkin.
• Akne izlari oʻrnida yangi husnbuzar chiqmasa, qaytmaydi. Avval aknening oʻzini nazoratga olamiz, keyin izlar bilan ishlaymiz.
• Melazma eng oʻjar tur. Uni yaxshi nazorat qilsa boʻladi, lekin bitta kurs bilan butunlay yoʻqolmaydi: quyosh, issiqlik va gormonal oʻzgarishlar uni yana qoʻzgʻatishi mumkin.

Natija individual: koʻp narsa teri turiga, uy parvarishiga va quyoshdan qanchalik izchil himoyalanishingizga bogʻliq.

Klinikada nima qilamiz

Ishni koʻrikdan boshlaymiz. Kosmetolog konsultatsiyasida terini dermatoskop bilan koʻramiz va dogʻ turini aniqlaymiz. Biror dogʻ shubhali koʻrinsa, avval tegishli mutaxassisga yoʻnaltiramiz.

Keyin dogʻ turi, teri va mavsumga qarab piling tanlaymiz, nechta seans kerakligini aytamiz va uy parvarishi hamda quyoshdan himoya boʻyicha yozma reja beramiz. Har seansda natijani koʻrib boramiz, kerak boʻlsa rejani oʻzgartiramiz. Ortiqcha muolaja buyurmaymiz: dogʻga uy parvarishining oʻzi yetsa, shuni ochiq aytamiz.