Yuz chistka turlari: qaysi biri teringizga mos
Chistkaning beshta asosiy turi bor, ular chuqurligi va yumshoqligi bilan farq qiladi. Teri turi, toshmalar va faslga qarab mosini qanday tanlashni tushuntiramiz.
Muallif: Anora Yakubovna, kosmetolog
Yuz chistka turlari beshta: qoʻlda (mexanik), ultratovushli, vakuumli yoki gidro-apparatli, atravmatik (kislotali) va kombinatsiyalangan. Ular chuqurligi va teriga qanchalik yumshoq taʼsir qilishi bilan farq qiladi. Zich komedonli yogʻli teriga koʻpincha qoʻlda yoki kombinatsiyalangan chistka kerak, sezgir va quruq teriga esa apparat usuli yumshoqroq. Hammaga birdek mos usul yoʻq.
Chistka nima qiladi: qora nuqta va yopiq komedonlar
Chistka poralardagi tiqinlarni chiqaradi. Ular ikki xil boʻladi: qora nuqtalar (ochiq komedonlar) va teri ostidagi mayda oq doʻmboqchalar (yopiq komedonlar). Ikkalasi ham teri yogʻi va oʻlik hujayralardan hosil boʻladi, shuning uchun yuvinish yoki skrab ularni toʻliq ketkazmaydi.
Qora nuqta kir emas. Pora ogʻzidagi yogʻ havoda oksidlanib qorayadi. Burundagi qora nuqtalarni ishqalab ketkazishga urinmang: teri qizarib taʼsirlanadi, tiqin esa joyida qoladi.
Chistkadan nimani kutmaslik kerak: u ajinni ketkazmaydi, poralarni butunlay toraytirmaydi va yalligʻlangan husnbuzarni (akneni) davolamaydi. Yiringli toshmalar koʻp boʻlsa, avval yalligʻlanishni tinchlantirish kerak. Bu haqda akne haqidagi maqolada batafsil yozganmiz.
Yuz chistka turlari: qisqacha taqqoslash
Usullar ikki guruhga boʻlinadi. Birinchisi tiqinni qoʻlda chiqaradi va chuqurroq ishlaydi. Ikkinchisi teri yuzasini yumshoq tozalaydi va deyarli tiklanish talab qilmaydi.
| Usul | Qanday ishlaydi | Kimga mos | Tiklanish |
|---|---|---|---|
| Qoʻlda (mexanik) | Komedonlar steril asbob bilan chiqariladi | Zich va yopiq komedonlar, yogʻli teri | 1-2 kun qizarish |
| Ultratovushli | Tebranuvchi spatula yogʻ va oʻlik hujayralarni yuzadan oladi | Quruq, yupqa, sezgir teri | Odatda kerak emas |
| Vakuumli va gidro-apparat | Suyuqlik va vakuum poralardagi yogʻni tortib oladi | Kengaygan poralar, xira va suvsizlangan teri | Bir necha soat yoki umuman yoʻq |
| Atravmatik (kislotali) | Kislotali gel tiqinni yumshatib eritadi | Mayda qora nuqtalar, sezgir teri | Odatda kerak emas |
| Kombinatsiyalangan | Avval yumshoq usul, keyin qolgan tiqinni qoʻlda chiqarish | Aralash va yogʻli teri | Odatda 1-2 kun |
Har bir usul qanday ishlaydi
Qoʻlda (mexanik) chistka
Eng chuqur usul. Kosmetolog terini yumshatadi, keyin komedonlarni steril salfetkaga oʻralgan barmoqlar, maxsus qoshiqcha yoki ilmoqcha bilan chiqaradi. Zich yopiq komedonlarni boshqa usullar odatda toʻliq ololmaydi.
Kamchiligi ham bor: muolaja yoqimsiz, ayniqsa burun atrofida, keyin 1-2 kun qizarish va mayda izlar qoladi. Natija koʻp jihatdan mutaxassisning qoʻliga bogʻliq: haddan tashqari bosish dogʻ qoldirishi mumkin.
Ultratovushli chistka
Metall spatula juda tez tebranib, nam teri yuzasidagi yogʻ va oʻlik hujayralarni koʻchiradi. Muolaja yumshoq, qizarish deyarli boʻlmaydi.
Chuqur komedonlarni esa u chiqarmaydi. Aslida bu chistkadan koʻra yengil pilingga yaqin. Shuning uchun ultratovush koʻpincha kombinatsiyalangan chistkaning bir bosqichi boʻladi yoki quruq teriga yengil parvarish sifatida qilinadi.
Vakuumli va gidro-apparat chistka
Apparat teriga zardob yoki maxsus suyuqlik yuboradi va shu zahoti vakuum bilan poralardagi yogʻni soʻrib oladi. Bu usulni gidrodermabraziya yoki gidropiling deyishadi. Ayrim apparatlarda olmos uchli nasadka ham bor, u terini yengil silliqlaydi.
Muolajadan keyin teri toza va namlangan boʻladi, tiklanish deyarli kerak emas. Yuzadagi yumshoq tiqinlarni apparat yaxshi oladi, zich yopiq komedonlarga esa kuchi odatda yetmaydi. Kuperoz yoki moʻrt tomirlar boʻlsa, vakuum kuchi pasaytiriladi yoki boshqa usul tanlanadi.
Atravmatik (kislotali) chistka
Teriga kislota yoki ferment asosidagi gel surtiladi, masalan salitsil yoki meva kislotalari bilan. Gel tiqin va oʻlik hujayralarni yumshatadi, keyin ular ehtiyotkorlik bilan olib tashlanadi. Komedonlar siqilmaydi, teri shikastlanmaydi, nomi ham shundan.
Aslida bu yuzaki pilingning bir turi. Mayda qora nuqtalar va sezgir teriga mos, lekin zich yopiq komedonlar koʻpincha qoladi. Kislotadan keyin teri quyoshga sezgirroq boʻladi, shuning uchun SPF kremni kanda qilmang.
Kombinatsiyalangan chistka
Bir seansda ikki-uch usul birlashadi: avval yengil piling yoki apparat yuzani tozalaydi, keyin qolgan zich komedonlar qoʻlda chiqariladi. Qoʻl bilan ishlash kamroq, natija esa chuqurroq.
Odatda bosqichlar shunday:
- Makiyaj va ortiqcha yogʻni yumshoq yuvish.
- Yengil piling yoki apparat bilan yuzani tozalash.
- Terini yumshatish.
- Qolgan komedonlarni qoʻlda chiqarish.
- Antiseptik va teri turiga mos tinchlantiruvchi niqob.
Aralash va yogʻli teriga koʻpincha shu usul toʻgʻri keladi. Har bir klinika uni oʻzicha nomlaydi, shuning uchun nomiga emas, tarkibiga qarang: qaysi bosqichlar kirishini oldindan soʻrang.
Teri turiga qarab qaysi chistkani tanlash kerak
Qoida oddiy: tiqin qanchalik zich boʻlsa, usul shunchalik chuqur, teri qanchalik sezgir boʻlsa, shunchalik yumshoq boʻladi. Teri turingizni aniq bilmasangiz, teri turini aniqlash haqidagi maqola yordam beradi.
- Yogʻli teri, koʻp qora nuqta va yopiq komedon: qoʻlda yoki kombinatsiyalangan chistka.
- Aralash teri: kombinatsiyalangan yoki gidro-apparat chistka, T-zona kerak boʻlsa qoʻlda tozalanadi.
- Normal va quruq teri: gidro-apparat yoki ultratovush, kamdan-kam va namlantiruvchi niqob bilan.
- Sezgir teri: apparat yoki yumshoq kislotali atravmatik chistka, kuchli bugʻ va qattiq bosimsiz.
- Kuperoz va tez qizaradigan teri: eng yumshoq usul, bugʻ, kuchli vakuum va uzoq qoʻlda ishlovsiz.
- Yiringli, yalligʻlangan husnbuzar: chistka emas, avval davolash.
Mexanik va ultratovushli chistka orasidagi tanlov chuqurlikka bogʻliq. Ultratovush yopiq komedonni chiqarmaydi, tiqin faqat yuzada boʻlsa esa qoʻlda chistkaga hojat yoʻq. Vakuum ham, ultratovush ham yuzaki ishlaydi: vakuum poradagi yogʻni kuchliroq tortadi, ultratovush esa yupqa va quruq teriga yumshoqroq.
Bitta yuzning oʻzida teri turlicha boʻladi: burunda zich komedon, yonoqda sezgir teri. Shuning uchun kosmetolog koʻpincha usullarni zonalar boʻyicha birlashtiradi.
Qanchada bir marta qilish kerak
Yogʻli va aralash teriga chistka odatda 1-2 oyda bir marta qilinadi, normal va quruq teriga kamroq. Tez-tez qilishning foydasi yoʻq: teri tiklanishga ulgurishi kerak. Chistkalar orasida poralarni uy parvarishi va piling toza ushlab turadi.
Qachon chistka qilinmaydi
Teri yalligʻlangan yoki shikastlangan boʻlsa, chistka keyinga suriladi, aks holda yalligʻlanish kuchayishi va infeksiya tarqalishi mumkin:
- labda yoki yuzda uchuq (gerpes) chiqqan boʻlsa;
- husnbuzar qoʻzigan, yiringli toshmalar koʻp boʻlsa;
- rozatsea, kuperoz, ekzema yoki dermatit qoʻzigan boʻlsa;
- yuzda ochiq yara boʻlsa yoki teri quyoshda kuygan boʻlsa.
Izotretinoin ichayotgan yoki kursni yaqinda tugatgan boʻlsangiz, buni albatta ayting. Bu davrda teri yupqa va nozik boʻladi, chistka va pilingni odatda keyinga qoldirishadi, muddatini mutaxassis aytadi.
Fasl va Toshkent iqlimi
Toshkentda yozda teri tezroq tiqiladi, qishda esa quriydi va sezgir boʻlib qoladi. Shuning uchun bir xil teriga ham yil davomida turli usul kerak boʻlishi mumkin.
Yozgi issiq, ter, chang va quyosh kremi qatlamlari yogʻli teri poralarini tezroq toʻldiradi. Chistka qilsa boʻladi, lekin qoʻlda tozalangan teri bir necha kun nozik boʻladi va mayda izlar oʻrnida pigment dogʻ qolishi mumkin. Shu sababli yozda apparat usullari qulayroq. Qaysi chistka boʻlmasin, keyin har kuni SPF 30 yoki undan yuqori krem surting, koʻchada boʻlsangiz, uni har 2 soatda yangilang.
Kuz va qishda quruq havo va isitish terini suvsizlantiradi. Bu paytda gidro-apparat chistka va namlantiruvchi niqoblar yaxshi mos keladi. Quyosh kam, shuning uchun chistkani piling kursi bilan birlashtirishga ham qulay vaqt.
Uyda nima qilsa boʻladi va qachon kosmetologga borish kerak
Uy parvarishi yangi tiqinlar paydo boʻlishini sekinlashtiradi, lekin bor zich komedonlarni tez ketkazmaydi. Ularni oʻzingiz siqsangiz, dogʻ va chandiq qolishi mumkin.
Uyda nima yordam beradi:
- Kuniga ikki marta yumshoq vosita bilan yuving, kechqurun makiyaj va quyosh kremini albatta yuvib tashlang.
- Komedogen boʻlmagan, yaʼni poralarni tiqmaydigan krem va tonal vosita tanlang.
- Haftada bir necha marta salitsil kislotali vosita ishlating. Retinoidli kremni kosmetolog bilan kelishib boshlang. Homiladorlik va emizish davrida retinoidlar ishlatilmaydi, kislotali vositalarni ham avval mutaxassis bilan kelishing.
- Skrab bilan qattiq ishqalamang va burun uchun yopishqoq plastirlarni tez-tez ishlatmang: ular terini taʼsirlantiradi, tiqin esa tez qaytadi.
- Uy uchun vakuumli asboblardan ehtiyot boʻling: kuchli soʻrish koʻkarish va koʻrinadigan tomirchalar qoldirishi mumkin.
Kosmetologga qachon borish kerak:
- bir-ikki oy toʻgʻri uy parvarishidan keyin ham komedonlar kamaymasa;
- teri ostida mayda oq doʻmboqchalar koʻp boʻlsa;
- toshmalar yalligʻlanib, ogʻrisa yoki dogʻ qoldirsa;
- birinchi marta chistka qilmoqchi boʻlsangiz va qaysi usul kerakligini bilmasangiz.
Chuqur, ogʻriqli, tugun shaklidagi toshmalarga chistka qilinmaydi. Bunday husnbuzarni dermatolog dori bilan davolaydi, kerak boʻlsa kosmetolog sizni unga yoʻnaltiradi.
Chistkadan keyingi 2-3 kun
Bu kunlarda teri sezgir va oson taʼsirlanadi. Birinchi kuni makiyaj qilmang va yuzni qoʻl bilan ushlamang, 2-3 kun hammom, sauna va ogʻir sportdan voz keching. Skrab, kislota va retinolni kosmetolog aytgan muddatgacha toʻxtating. Bir-ikkita mayda toshma chiqishi mumkin: koʻpincha bu chuqurda qolgan tiqin. Uni siqmang, toshma koʻp boʻlsa yoki ogʻrisa, kosmetologga yozing.
Klinikada nima qilamiz
Usulni teringizni koʻrmasdan tanlamaymiz. Kosmetolog koʻrigida teri turi, tiqinlar zichligi, sezgirlik va qarshi koʻrsatmalarni koʻrib chiqamiz, keyin usulni taklif qilamiz.
Klinikada chistka besh xil: yuzni qoʻlda tozalash, kombinatsiyalangan Qirollik tozalash, Aquapure va Glacé apparatlarida tozalash hamda orqani tozalash. Zich komedonlarga koʻpincha qoʻlda yoki Qirollik tozalashni, sezgir va suvsizlangan teriga Glacé yoki Aquapure muolajasini tavsiya qilamiz.
Kerak boʻlsa, teri uzoqroq toza tursin deb chistkadan keyin piling kursini rejalashtiramiz. Natija har kimda turlicha: u teri turi va uy parvarishiga bogʻliq.
Koʻp beriladigan savollar
Qaysi chistka eng samarali?
Teringizga mos kelgani. Zich va yopiq komedonlarni qoʻlda chistka yaxshiroq chiqaradi, yuzadagi yogʻ va xiralikka apparat usuli yetarli. Aralash teriga koʻpincha kombinatsiyalangan chistka toʻgʻri keladi, unda ikkala yondashuv birlashadi. Qaysi biri kerakligini kosmetolog koʻrikda teringizni koʻrib aytadi.
Qoʻlda chistka yoki apparat: qaysi biri yaxshiroq?
Ular turli chuqurlikda ishlaydi. Qoʻlda chistka zich yopiq komedonlarni chiqaradi, lekin keyin 1-2 kun qizarish qoladi. Apparat, masalan gidro-vakuum yoki ultratovush, yumshoqroq va deyarli tiklanish talab qilmaydi, ammo chuqur tiqinga kuchi yetmasligi mumkin. Koʻp hollarda ikkalasini bir seansda birlashtirish toʻgʻri yoʻl.
Yuz chistkaning zarari bormi?
Steril sharoitda va toʻgʻri tanlangan chistka odatda xavfsiz, lekin xatarlari bor. Haddan tashqari bosish dogʻ yoki chandiq qoldirishi, yalligʻlangan teriga qilingan chistka esa infeksiyani tarqatishi mumkin. Shuning uchun uchuq, yiringli toshma, quyosh kuyishi yoki rozatsea qoʻzigan paytda chistka qilinmaydi. Kosmetolog avval teringizni koʻrib, usulni shunga qarab tanlaydi.
Yozda yuz chistka qilsa boʻladimi?
Ha. Yozda yogʻli teri tezroq tiqiladi, shuning uchun chistka koʻpincha aynan shu paytda kerak boʻladi. Faqat qoʻlda chistkadan keyin teri bir necha kun nozik boʻladi va mayda izlar oʻrnida pigment dogʻ qolishi mumkin. Shu sababli yozda apparat usullari qulayroq, har qanday chistkadan keyin esa har kuni SPF 30 yoki undan yuqori krem surting.
Uyda yuz chistka qilsa boʻladimi?
Uyda yangi tiqinlarni kamaytirish mumkin: yumshoq yuvinish, komedogen boʻlmagan vositalar, salitsil kislotasi. Lekin komedonlarni oʻzingiz siqmang, bu dogʻ va chandiq qoldirishi mumkin. Uy uchun vakuumli asboblarga ham ehtiyot boʻling: kuchli soʻrish koʻkarish qoldirishi mumkin. Chuqur tozalashni steril sharoitda kosmetologga topshirgan maʼqul.
Maqola maʼlumot uchun yozilgan va mutaxassis koʻrigining oʻrnini bosmaydi.



